ส่วนประกอบของจักรเย็บผ้า                            

                จักรเย็บผ้าประกอบขึ้นด้วยส่วนประกอบ 2  ส่วน  คือ  ส่วนหัวจักรและส่วนตัวจักร  ดังนี้

1. ส่วนประกอบของหัวจักร

หัวจักร  คือส่วนเครื่องจักรทั้งหมดที่ตั้งอยู่บนโต๊ะ  ส่วนนี้ประกอบด้วยเครื่องกลไกที่เกี่ยวกับการเย็บหลายชิ้นประกอบเข้าด้วยกัน  และเป็นส่วนประกอบที่สำคัญที่สุดของการเย็บผ้า ซึ่งมีส่วนต่าง  ๆ  ที่เราควรรู้จักดังนี้  

·       แกนหลอดด้าย ติดอยู่ด้านบนของหัวจักร สำหรับใส่หลอดด้าย 

-      ที่คล้องด้าย  สำหรับคล้องด้ายสอดด้ายที่ออกมาจากหลอดด้าย

·       ที่บังคับด้านบนประกอบด้วยจานกลม  ๆ 2 อัน สปริงและหัวเกลียวสำหรับหมุนบังคับด้ายบนให้ตึง หรือหย่อน

       ตามความต้องการ

·       ที่คล้องด้ายที่ออกมาจากที่บังคับด้ายบนก่อนที่ด้ายจะผ่านสปริงกระตุกด้ายที่อยู่ด้านบน

·       สปริงกระตุกด้าย  ทำหน้าที่กระตุกด้ายออกมาจากหลอดด้าย

·       ห่วงเล็ก สำหรับคล้องด้าย

·       หมุดรัดเข็มจักรสำหรับบังคับเข็มจักรให้แน่น

·       เข็มจักร ตีนผี

·       ที่ยกตีนผี

·       ฟันจักรหรือฟันกระต่าย  สำหรับป้อนผ้าไปข้างหน้าหรือถอยหลัง

·       ฝาเลื่อนหรือฝาครอบกระสวย  สำหรับปิดเปลกระสวยและเปิดเพื่อจะใส่กระสวยหรือเอากระสวยออก

·       ที่บังคับฝีเข็ม  สำหรับบังคับฝีเข็มให้ถี่หรือห่างตามต้องการ

·       ล้อประคับหรือวงล้อจักร  เป็นที่สำหรับทำให้เครื่องจักรตอนบนทำงาน

·       ที่สำหรับกรอด้าย  หรือแกนกรอด้าย

·       หมุดที่บังคับล้อ  หรือหมุดล้อบังคับ  อยู่ตรงกลางระหว่างล้อบังคับ

·       มอเตอร์

 

 
 

 

 

       
   

จักรธรรมดา

 
 

 

2.   ส่วนประกอบของตัวจักร

ตัวจักรประกอบด้วยส่วนต่าง  ๆ  ต่อไปนี้

1.  ที่วางเท้า หรือแผ่นวางเท้า เพื่อให้วงล้อหมุน ทำสายพานเดิน มีลักษณะเป็นแผงเหล็ก สำหรับวางเท้าและแกนเหล็กต่อไปเชื่อมกับข้อเหวี่ยงเพื่อ หมุนวงล้อ

2.  วงล้อ มีหน้าที่ทำให้สายพานเดินไปหมุนวงล้อบังคับให้เครื่องจักรทำงาน

3.    ขาจักร เป็นโครงเหล็กสำหรับรองรับเครื่องจักรและโต๊ะที่ประกอบด้วย ไม่มีฝาปิดบนส่วนของหัวจักร

  การใช้จักร

                ให้ศึกษาจากคู่มือการใช้จักรให้เข้าใจเสียก่อนเพราะจักรเย็บผ้าที่ใช้อยู่ในปัจจุบันนี้  มีหลายแบบ  แต่ลักษณะการใช้งานใกล้เคียงกัน  และควรศึกษาในเรื่องต่อไปนี้ด้วย

การเปิดจักร

1.      เปิดฝาโต๊ะและบานพับ ยกหัวจักรขึ้นมา ปิดบานพับลงแล้วตั้งหัวจักรลงบนบานพับ

2.      ใส่สายพาน โดยให้วงล้อหมุนเข้าหาตัวเย็บ

การถอดกะโหลกกระสวยออกจากเปลกกระสวย

1.      หมุนล้อหัวจักรเข้าหาตัว โดยให้หลักเข็มอยู่ในตำแหน่งสูงสุด

2.      เปิดฝาครอบเปลกกระสวย

3.      ง้างสลักที่ยึดกระสวยเพื่อดึงกะโหลกออก

4.     เทกระสวยออกจากกะโหลกกระสวย

การกรอด้าย

1.      คลายเกลียวบังคับล้อที่หัวจักร

2.       พันด้านที่กระสวย 4 – 5 รอบ นำกระสวยใส่แกนกรอด้าย

3.       ถีที่เท้าเหยียบที่มอเตอรให้จักรทำงาน เพื่อกรอด้ายไปที่กระสวย

4.      เมื่อได้ปริมาณที่ต้องการแล้ว หมุนที่บังคับล้อให้แน่น

การใส่กระสวยลงในกะโหลกการะสวย

1.     ใส่กระสวยลงในกะโหลกกระสวย

2.     ดึงปลายด้ายให้ออกมาทางปีกกระสวยประมาณ 5 – 6 นิ้ว

การใส่กะโหลกกระสวยลงในเปลกกระสวย

1.      หมุนล้อเข้าหาตัวให้หลักเข็มอยู่ในตำแหน่งสูงสุด

2.    เปิดฝาเปลกกระสวย  ง้างสลักที่ยึดกระสวยออก

3.    ใส่กะโหลกกระสวยลงไปในเปลกกระสวย รูของแกนกระสวยจะสอดเข้าแกนของเปลกกระสวย

        และเข้ากระสวยจะเข้าที่ช่องปากพอดี

4.     กดให้เข้าที่ จะมีเสียงดังกริ๊ง

การใส่เข็ม

1.    หมุนวงล้อให้หลักเข็มอยู่ในตำแน่งสูงสุด

2.   คลายหมุดที่รัดเข็มออก

3.   จับเข็มให้ร่องเข็มอยู่ด้านนอก ส่วยหน้าตัดอยู่ด้านใน

4.  ใส่เข็มโดยให้โคนเข็มอยู่ด้านในสุด แล้วหมุนที่รัดเข็มให้แน่น

การเย็บผ้า

1.    นำด้ายที่กระสวยขึ้นมาข้างบน โดยจับด้ายที่อยู่เหนือรูเข็มไว้

2.    หมุนวงล้อหรือดึงสายพานให้เข็มเลื่อนลงไปในฟันจักรและเลื่อนขึ้นมา ด้ายล้างจะติดด้ายบนขึ้นมา

3.    ดึงด้ายบนและด้ายล้างพร้อมกัน แล้วจับด้ายทั้งสองให้อยู่ข้างใต้และด้านหลังตีนผี

4.    ยกที่บังคับตีนผีขึ้นสอดผ้าที่เย็บใต้ตีนผี

5.     ถ้าเข็มอยู่ในฟันจักร ให้หมุนวงล้อหรือดึงสายพานให้เข็มลอยตัวขึ้น

6.     ปักเข็มลงตำแหน่งที่ต้องการเย็บ

7.      ยกทีบังคับตีนผีลงเพื่อกดผ้าที่จะเย็บไว้

8.     หมุนวงล้อหรือดึงสายสะพาน พร้อมกับถีบจักรเพื่อให้จักรทำงาน เย็บผ้าจนสุตามแนวที่ต้องการ

9.      ยกตีนผีขึ้น นำผ้าออกจากด้านหลังจักร

10.      ตัดด้ายให้ห่างจากรอยเย็บ 3 – 4 นิ้ว

การปิดจักร

1. หมุนวงล้อออกจากตัวผู้เย็บเพื่อปลดสายพาน

2. ยกหัวจักรขึ้น เปิดบานพับออก

3. ใส่หัวจักรลงในโต๊ะ ปิดบานพับ และปิดผ้าโต๊ะ

4. นำผ้ามาคลุมให้เรียบร้อย

                หลังจากใช้งานทุกครั้ง ควรใช้แปรงปัดฝุ่นทำความสะอาดหัวจักรและเปลกระสวย หยอดน้ำมันจักรให้ทั่ว จักรเย็บผ้าที่ใช้ทุกวันไม่จำเป็นต้องเปิด–ปิดบ่อย ๆเพียงแต่นำผ้ามาคลุมป้องกันฝุ่นละอองแต่หากไม่ได้ใช้นาน ๆ เมื่อทำความสะอาดและหยอดน้ำมันแล้วควรปิดจักรให้เรียบร้อยแล้วจึงคลุมผ้าไว้ป้องกันฝุ่น

อุปกรณ์ในการเรียนตัดเย็บเสื้อผ้า

ในเบื้องต้นนี้จะบอกเพียงอุปกรณ์ที่จำเป็นจริงๆ ก่อน
เมื่อลงมือปฏิบัติแล้ว จะมีอุปกรณ์ประกอบอื่นๆ ตามมาอีก ตามความจำเป็นค่ะ
อุปกรณ์เหล่านี้พอจะหาซื้อได้ตามร้านขายอุปกรณ์ตัดเย็บทั่วไปค่ะ

รายละเอียดมีดังนี้

1.กระดาษสร้างแบบ 
จะเป็นกระดาษขาวปอนด์ หรือกระดาษปรูฟ(สีออกจะนวลๆ) ก็ได้ บอกทางร้านว่า ซื้อกระดาษสร้างแบบ อาจจะซื้อมาก-น้อย ได้ตามความต้องการ 
ถามทางร้านดูว่า ขายอย่างไร ลองซื้อมาสัก 12 แผ่น ( 1โหล) ก่อนก็ได้ค่ะ


2.กระดาษพิมพ์การ์ด 
ลักษณะเหมือนกระดาษกล่องทั่วไป เนื้อแข็งและหนา 
เพื่อทำแบบตัดเบื้องต้น เป็นแม่แบบของกระโปรงตัวต่อไป
โดยไม่ต้องมาสร้างแบบกันทุกครั้ง ใช้ประมาณ 5-6 แผ่น

3.กระดาษคาร์บอน 



ใช้กลิ้งเส้นบนผ้า ต้องใช้เฉพาะกระดาษคาร์บอนที่กลิ้งผ้าเท่านั้น เพราะเมื่อซักแล้ว รอยกลิ้งจะหลุดออกหมด (ต่างกับกระดาษคาร์บอนที่ใช้รองเขียนใบเสร็จนะคะ อย่างนั้นรอยกลิ้งจะมีสีดำ น่าเกลียดติดทนนานทีเดียว) 
มีขายเป็นซอง มีสีต่างๆ ให้ใช้ใกล้เคียงกับสีผ้า

4.กรรไกรตัดผ้า 

ควรใช้กรรไกรอย่างดีขนาด 7-8 นิ้ว ปลายแหลม น้ำหนักเบา 
จะช่วยให้ตัดสบายไม่เจ็บมือ

5.กรรไกรตัดกระดาษ 



เป็นกรรไกรราคาถูก ใช้ตัดกระดาษโดยเฉพาะ 
เพื่อถนอมกรรไกรอย่างดีไว้ตัดผ้า

6.เข็มสอย 

มีหลายเบอร์ ผ้าเนื้อหนาใช้เบอร์ 8 ผ้าเนื้อบางใช้เบอร์ 11 
ปักลูกปัดใช้เบอร์ 12

7.เข็มหมุด 

นิยมใช้เข็มเล่มเล็กยาว หัวโต ขายเป็นกล่อง

8.หมอนปักเข็มหมุด 



เพื่อสะดวกในการหยิบเข็มหมุดใช้งาน

9.ขอบเอว 

เป็นผ้าเทปเนื้อแข็ง มีหลายขนาด สำหรับใส่ขอบเอวให้แข็ง และใช้คาดเอวเมื่อต้องการวัดตัว

10.ชอล์คเขียนผ้า 




เป็นแป้งรูปสามเหลี่ยม ขอบบาง มีหลายสี ควรเลือกใช้สีใกล้เคียงกับสีผ้า ที่นิยมคือ ขาวกับเหลือง

11.ดินสอดำ 
ใช้ดินสอดำเนื้ออ่อน ขนาด HB ดีที่สุด อ้อ...อย่าลืมยางลบด้วยค่ะ

12.ดินสอแดง-น้ำเงิน 
เป็นดินสอ 2 สี ในแท่งเดียวกัน ใช้เขียนทับเส้นที่ต้องการ

13.ด้ายเนา 
เป็นด้ายเนื้อเปื่อย ใช้เนาตะเข็บลองตัว เมื่อเย็บจักรทับจะดึงออกได้ง่าย

14.ลูกกลิ้ง 



ใช้กลิ้งรอยบนผ้าและบนกระดาษ ชนิดฟันแหลมใช้กับผ้าเนื้อหนา 
ฟันทู่ใช้กับผ้าเนื้อห่าง ไม่มีฟันเลยใช้กับผ้าซาติน กลิ้งแล้ว เนื้อผ้าจะไม่ขาด

15.สายวัด 

ใช้อย่างดี มีตัวเลขทั้งนิ้วและเซนต์

16.สก๊อตเทป 

ใช้ติดกระดาษเมื่อแยกแบบ ดีกว่าแป้งเปียก

17.ที่เลาะผ้า 



เป็นเหล็ก 2 ขา ใช้เลาะผ้าได้รวดเร็ว

18.ไม้บรรทัด 

ใช้ขนาดยาว 60 เซนต์ เนื้อพลาสติค

19.ไม้โค้ง 
มีทั้งพลาสติคและโลหะ ใช้ในการวางเส้นโค้งให้รวดเร็วและถูกต้อง

20.ไม้ฉาก 
รูปสามเหลี่ยม เนื้อพลาสติคจะทำงานได้รวดเร็วกว่าเนื้อไม้

เมื่อเรียนการสร้างแบบตัดเรียบรัอยแล้ว
ถึงเวลาลงผ้าก็จะมีอุปกรณ์เสริมในการตัดเย็บอีกตามความจำเป็นค่ะ เช่น ผ้า ด้าย ตะขอ กระดุม ซิป อันนั้นเอาไว้ซื้อทีหลังค่ะ


ตอนนี้ยังใช้จักรไม่เป็นคะ มาลองเย็บมือกันก่อนดีกว่า แฮะๆ

การเย็บด้วยมือขั้นพื้นฐาน 

วัสดุอุปกรณ์ในการหัดเย็บ-ปัก มีดังนี้ค่ะ

1.ผ้าขาวสี่เหลี่ยม กว้างยาวตามต้องการ 1 ผืน(หรือหลายผืนก็ไม่ว่ากัน)

2.เข็มเย็บผ้า ที่จับถนัดมือ

3.ด้าย จะเป็นด้ายสำหรับเย็บจักร หรือจะเป็นด้ายปักก็ได้ แต่ขอให้สีเข้มหน่อย

4.กรรไกร

• มาเริ่มฝึก การเนาผ้า กันก่อนนะคะ

- จับผ้าด้วยมือซ้าย จับเข็ม (ที่มีด้ายร้อยอยู่แล้ว เส้นเดียว) มือขวา

- แทงเข็มขึ้น-ลง ให้ปมด้ายอยู่ด้านล่างของผ้า 
ฝีเข็มไม่ต้องห่างมากนัก ตามในภาพ แล้วดึงด้ายให้ผ่านไป

- ทำซ้ำๆ อย่างนี้ ไปตามความยาวที่ต้องการ

นี่คือการเนา ใช้ในการทำให้ผ้า 2-3 ชั้น ติดกันคร่าวๆ ก่อนที่จะนำไปเย็บด้วยจักร
หรือ เนาเพื่อเป็นแนวในการเย็บจักร ตามเส้นแนวตะเข็บที่ต้องการ

- ทำอย่างนี้อีก จนกว่าจะได้ความยาวที่ต้องการ

• การเดินเส้นแบบด้นถอยหลัง

- เริ่มด้วยการแทงเข็มขึ้นมาตรงจุดที่ 1

- แล้วย้อนมาแทงเข็มลงไปตามจุดที่ 2 โดยให้ปลายเข็มแทงขึ้นที่จุดที่ 3 ในเวลาเดียวกัน

-ดึงด้ายขึ้นให้ตลอด

- จากนั้นแทงเข็มลงที่จุดที่ 4 (จะเห็นว่าตรงกับจุดที่ 1) ให้ปลายเข็มแทงขึ้นที่จุดที่ 5

- ดึงด้ายผ่านตลอด

- ทำซ้ำอย่างนี้ ตามในภาพ จะได้การเย็บแบบเดินเส้น ซึ่งจะทำให้ตะเข็บสวย แข็งแรง

- ถ้าอยากให้เป็นเส้นตรง ควรขีดเส้นเตรียมไว้ตามต้องการ

• การปักเดินเส้นแบบเรียบ

- เริ่มแทงเข็มขึ้นที่จุดที่ 1 ดึงด้ายขึ้นมาให้หมด

- แทงเข็มลงจุดที่ 2 ในขณะเดียวกันสอดปลายเข็มขึ้นที่จุดที่ 3 แล้วดึงด้ายผ่านตลอด

- ทำตามผังลายที่ให้ไว้ไปเรื่อยๆ จะได้เป็นการปักเดินเส้นอย่างหนึ่งค่ะ

• การปักเดินเส้นลายโซ่

- เริ่มเหมือนกับการปักที่ผ่านมานั่นแหละค่ะ ต่างกันอยู่ที่

- เมื่อแทงเข็มขึ้นที่จุดที่ 1 แล้ว ดึงด้ายขึ้นมาให้หมด จากนั้นแทงเข็มลงจุดที่ 2

- ให้ตวัดด้ายอ้อมไปด้านบน แล้วจึงแทงเข็มขึ้นจากจุดที่ 2 ไปยังจุดที่ 3
โดยทีด้ายอ้อมเข็มอยู่ดังในภาพ

- จากนั้นดึงด้ายขึ้นมาให้หมด แล้วแทงเข็มจากจุดที่ 4 ไปยังจุดที่ 5 
โดยมีด้ายตวัดอยู่ด้านบน

- ทำเช่นนี้ไปเรื่อยๆ ฝีเข็มจะอ้อมซ้อนกันเหมือนโซ่ เป็นลายที่สวยงามลายหนึ่ง

• การสอย

- หลังจากผ่านมาหลายแบบแล้ว พอจะทราบใช่ไหมคะ ว่าจะเริ่มต้นอย่างไรดี

- การสอยแบบนี้เรียกว่า การสอยแบบขั้นบันไดค่ะ

- ให้นำผ้ามาพับริมเข้าไปแล้วค่อยทำการสอยนะคะ

- หรือนำตะเข็บผ้าสองชิ้นมาชนกัน แล้วสอยค่ะ ตามลำดับที่เขียนมานั่นเลย

- การสอยซ่อน จะสอนอีกครั้งนะคะ 

• การทำคัทเวิร์ค

การทำคัทเวิร์ค เป็นการปักริมผ้าที่สวยงามลายหนึ่ง ทำไม่ยากอย่างที่คิด
หรือจะปักเป็นลวดลายบนผ้าก็สวยค่ะ

- เริ่มจากจุดที่ 1 แทงเข็มขึ้นมา ดึงด้ายตวัดปลายเข็ม

- แทงเข็มลงที่จุด 2 ให้ขึ้นมาที่จุด 3 ดังในภาพ

- ส่วนมากจะใช้ในงานฝีมือที่ปักริมผ้าสักกะหลาดให้ติดกันค่ะ

• การปักลายก้างปลา 2 แบบ

แบบนี้ปักง่าย ทำตามขั้นตอนที่เขียนบอกไว้เลยนะคะ

แบบนี้ยากกว่านิดหน่อย แต่คงไม่พ้นความสามารถใช่ไหมคะ

• การปักจุดทึบ

แบบนี้ เพียงร่างวงกลมขึ้นมา แล้วปักไปตามแบบเลยค่ะ ง่ายมาก

   

 


แบบฝึกหัดก่อนเรียน : 
แบบฝึกหัดหลังเรียน :