หลักการแกะสลัก 

                1. การเลือกซื้อผักและผลไม้ ควรเลือกชนิดที่มีความสดใหม่ เพื่อจะช่วยให้ผลงาน                              ที่แกะสลัก มีอายุการใช้งานได้นานขึ้น 
                2. ก่อนนำผักและผลไม้ไปแกะสลัก ควรล้างน้ำให้สะอาด 
                3. การเลือกมีดแกะสลัก ควรเป็นมีดสแตนเลส หรือมีดทอง มีดต้องคม เพราะจะทำให้                        ผักและผลไม้ไม่ช้ำและไม่ดำ 
                4. การเลือกชนิดของผักและผลไม้แกะสลัก ควรเลือกให้เหมาะกับประโยชน์การนำไป                      ใช้
                5. การเลือกรูปแบบหรือลวดรายที่จะแกะควรเลือกให้เหมาะกับการนำไปใช้                                    ประโยชน์ 
                6. การเลือกผัก ผลไม้ตกแต่งอาหารควรเลือกชนิดที่มีสีสวยงาม หลากหลาย เพื่อจะ                          ทำให้อาหารน่ารับประทานขึ้น 
                7. การแกะสลักต้องพยายามรักษาคุณค่าอาหาร โดยไม่ควรแช่น้ำนานเกินไป

อุปกรณ์ที่ใช้ในงานแกะสลัก 
      1. มีดแกะสลัก   
                    มีดแกะสลักมีลักษณะปลายเรียวแหลม คมบาง ทำด้วยแสตนเลสหรือเหล็กไม่เป็นสนิม หรือทองเหลือง เพื่อช่วยไม่ให้ผักและผลไม้มีสีดำ ความยาวของตัวมีดส่วนที่คมไม่ควรเกิน 2 – 3 นิ้ว ความกว้างของใบมีดส่วนที่กว้างที่สุดประมาณ 1/3 – 1/2 นิ้ว ด้ามมีดไม่ควรมีน้ำหนักมากเพราะจะทำให้เมื่อยเร็ว และแกะสลักได้ช้า และไม่ควรเป็นมีดรูปโค้ง จะทำให้แกะสลักได้ยาก มีดแกะสลักเล่มเดียวสามารถแกะสลักผักและผลไม้ได้หลายแบบ หลายชนิดตามความต้องการ โดยไม่ต้องใช้เครื่องมืออย่างอื่นเลย จึงต้องเก็บรักษาปลายมีดให้แหลมคมเสมอก่อน ใช้ควรตรวจดูและและหมั่นลับมีดให้คมอยู่เสมอ หลังการใช้งานเสร็จทุกครั้งควรล้างเช็ดให้แห้งเก็บให้เรียบร้อย มีดแกะสลักใช้สำหรับคว้าน แกะ สลัก เซาะ ให้เป็นร่อง และใช้ในการตัดเส้นลวดลาย ต่าง ๆ เช่น 
           มีดเลขที่ 1 – 3 เป็นมีดที่มีใบมีดกว้างปลายแหลมสั้น เหมาะสำหรับใช้กรีดและแกะสลักลวดลาย
          มีดเลขที่ 4 – 6 มีใบมีดเรียวยาวโค้งเหมาะสำหรับใช้คว้าน เช่น คว้านเม็ดเงาะ และผักอื่น ๆ 
           มีดเลขที่ 7 มีใบมีดตรงปลายแหลม เหมาะสำหรับใช้กรีด เซาะคว้านแกะสลักที่ลวดลายตรง ๆ 

001-c

003-c

002-c
มีดปลายแหลม ใช้ปอกและหั่นผัก ผลไม้ 

การดูและรักษางานแกะสลัก 

         1. การเก็บรักษาโดยทั่วไป ผักผลไม้ที่แกะสลักแล้วควรล้างน้ำเย็นจัดก่อนนำไปตกแต่ง 
          2. การเก็บรักษาชิ้นงาน 
                        2.1 แตงร้าน เมื่อแกะเป็นดอกควรนำไส้แตงออก เพื่อป้องกันไม่ให้เน่าก่อน                                        กำหนด 
                        2.2 แครอท เมื่อแกะเสร็จแล้วควรนำไปแช่น้ำเย็นจัด
                        
2.3 ฟักทอง เมื่อแกะเสร็จแล้วควรล้างน้ำเย็นจัด ห้ามนำไปแช่   เพราะจะทำให้                             ปลายกลีบเน่าเร็ว คลุมผ้าขาวบางชุบน้ำปิดให้หมาด ใส่กล่องปิดฝาใส่ตู้เย็น 
                        2.4 พริก มะเขือเทศ เมื่อแกะเสร็จแล้ว นำมาแช่น้ำเย็นจัดสักครู่หนึ่ง

 การจับมีดแกะสลัก 

                 เครื่องมือที่ใช้แกะสลักผักผลไม้ที่สำคัญ คือ มีดแกะสลัก หรือมีดคว้าน การใช้มีด แล้วแต่ความถนัดของผู้ใช้ มี 2 วิธี คือ
                แบบที่ 1 จับมีดแบบหั่นผัก ควรจับมีดด้วยมือขวา นิ้วหัวแม่มือวางอยู่บนสันมีด ในลักษณะสบาย ๆ ไม่ต้องเกร็งมือ นิ้วชี้วางอยู่บนงานที่แกะสลัก ส่วนสามนิ้วที่เหลือให้งอลงเพื่อช่วยจับมีด สำหรับมือซ้ายจับงานแกะสลักตามลักษณะของงาน 
                แบบที่ 2 จับมีดแบบจับดินสอ มือขวาจับด้ามมีด นิ้วชี้กดสันมีด เหลือปลายมีดประมาณ 2 – 3 เซนติเมตร นิ้วที่เหลือแตะอยู่บนงานที่แกะสลัก มือซ้ายจับงานแกะสลักตามลักษณะของงาน
1.2.2 มีดปอก หรือมีดบาง 
มีลักษณะปลายมนหรือปลายแหลมก็ได้ ควรมีความคมบางไม่เป็นสนิมความยาวของตัวมีด ส่วนที่คมยาวประมาณ 4 – 5 นิ้ว มีความกว้างประมาณ 1/2 – 1 นิ้ว ด้ามมีดไม่ควรมีน้ำหนักมากเพราะจะทำให้เมื่อยเร็ว มีดชนิดนี้ใช้ประกอบการแกะสลัก เช่น ปอกเปลือก ตัด ผ่า ปาดผัก ผลไม้ เพื่อเตรียมที่จะแกะสลัก
                มีดเลขที่ 1, 3, 4 มีดปอก หรือมีดบาง มีลักษณะแตกต่างกันมีปลายหลายแบบ ปลายแหลมขึ้น ปลายแหลมลง ปลายมน มีความกว้างประมาณ 1 ? ซม. – 1 ? ซม. ใช้ปอก บาก ปาด ฝาน 
                มีดเลขที่ 2 มีดแล่เนื้อ ใช้ในครัว หรือบนโต๊ะอาหาร มีคมมีดหยักเหมือนฟันเลื่อย เพื่อช่วยหั่นง่าย และใช้แรงน้อย
                มีดเลขที่ 5 มีดหั่น มีความยาวใบมีด 5 – 7 นิ้ว ปลายแหลมหยักเป็นฟันปลา ใช้ตัด หั่น ผัก ผลไม้
                 มีดเลขที่ 6 มีดปอกผลไม้ ยาวประมาณ 2 ? – 3 นิ้ว ลักษณะด้ามโค้งเข้าหาส่วนคมของมีด ใช้สำหรับปอกเข้าหาตัวเป็นการปอกแบบยุโรป
                1.2.3 มีดใหญ่ 
                 มีดด้ามใหญ่ ตัวมีดยาวปลายแหลม ใช้ตัดหรือหั่นผักผลไม้ ที่มีขนาดใหญ่ เนื้อแน่น เช่น ฟักทอง เผือก มะละกอ ฯลฯ เพื่อเตรียมผัก – ผลไม้ ก่อนที่จะนำมาแกะสลัก หรือทำการตกแต่งให้มีขนาดและลักษณะตามลักษณะของงานที่จะแกะสลัก
                มีดเลขที่ 1 มีดหั่น มีด้ามใหญ่ ตัวมีดยาวปลายโค้งแหลมใช้หั่นหรือแบ่งของชิ้นใหญ่ ทั้งผักและผลไม้
                มีดเลขที่ 2 มีดหั่น หรือมีดฝรั่งเศส มีใบมีดยาวปลายแหลม ความกว้างของใบมีดอยู่ใกล้มือจับ ใช้ตัดหรือหั่น และปอกผัก – ผลไม้ เพื่อเตรียมแกะสลักไว้ในงานตามจุดประสงค์
                มีดเลขที่ 3 – 5 มีดหั่น ที่ต้องใช้ตัดหรือหั่นของชิ้นใหญ่
                มีดเลขที่ 6 มีดสับ เป็นมีดมีน้ำหนักใช้ตัด สับ ผัก – ผลไม้ ชิ้นใหญ่ที่แข็ง หรือต้องการให้มีขนาดเล็กลง
ดอกกุหลาบ 

018-c    
1. เกลาฟักทองให้กลม แกะสลักวงเกสรเส้นผ่าศูนย์กลาง 3 เซนติเมตร 
ปาดเนื้อฟักทองออก
019-c   
 2. เกลาวงเกสรให้กลม แกะสลักกลีบ กุหลาบชั้นใน 
020-c     
3. เซาะกลีบกุหลาบให้ตั้ง ปาดเนื้อข้างกลีบออก 
4. ข้างกลีบจะซ้อนเยื้องกัน 
5. กลีบชั้นสองจะสับหว่างชั้นแรก และปลายกลีบต่ำเล็กน้อย
                                  
021-c
6. แกะสลักกลีบวงนอก เซาะเนื้อฟักทองให้เป็นร่องลึกโค้งกลีบให้ยาว
ตามร่องเดิมปลายกลีบซ้อนทับกัน
7. แกะสลักวงนอกเนื้อฟักทองให้เป็นร่องลึกโค้งกลีบ 
8. ปาดเนื้อใต้กลีบออก กลีบจะตั้งขึ้น 
9. กลีบรอบนอกจะบาน ตัดเนื้อใต้กลีบออกให้หมด 
10. กุหลาบ เมื่อแกะสลักเสร็จแล้วกลีบชั้นในตั้งชั้นนอกบานออก

ภาชนะแตงโม 

1. ล้างแตงโมให้สะอาดซับน้ำให้แห้ง ใช้ปลายมีดกรีดเป็นกรีบปลายแหลมสำหรับเป็นขอบภาชนะ แล้วค่อยๆแทงตามรอยที่กรีดไว้ เพื่อให้ส่วนฝาหลุดออกจากตัวผลแตงโม

2. ใช้มีดสลักค่อยๆจักเป็นลายฟันเฟืองรอบฝา และงัดเอาส่วนที่เป็นฝาขึ้น

3. กรีดเป็นเส้นขนาดรอบๆปากภาชนะให้ห่างจากขอบประมาณ 0.3 ซม สำหรับทำลวดลายปาดเนื้อระหว่างกรีบรอบภาชนะออกเล็กน้อย จนเห็นเปลือกสีขาวด้านใน

4. ใช้มีดกรีดเป็นกรีบปลายแหลมใต้ส่วนเนื้อที่ปาดออกแล้ว จนรอบขอบภาชนะ

5. ปาดเนื้อด้านในกลีบปลายแหลม ที่กรีดไว้ออกเล็กน้อยเพื่อทำกลีบซ้อนแบบดอกกุหลาบตูม

6. กรีดเนื้อใต้ขอบปากภาชนะให้เป็นกรีบโดยรอบ ปาดเนื้อใต้กลีบออกเล็กน้อย เพื่อให้เห็นกรีบดอกชัดเจน

7. กรีดเนื้อซ้อนด้านในเป็นชั้นๆกรีบจะซ้อนกันตรงโคนกลีบ ทำสลับกันจนเต็ม 1 ดอก

8. ใช้ปลายมีดบั้งรอบๆขอบกลีบให้เป็นฟันปลา โดยเริ่มจากโคนกลีบด้านในด้านหนึ่งไปยังปลายกลีบ

9. บั้งอีกด้านที่เหลือให้มาชนกันตรงปลายกลีบ เริ่มทำกลีบต่อไปจนรอบภาชนะ

 ใบฝรั่ง 

  

วิธีทำ
 

             1. ล้างฝรั่งให้สะอาด 
             2. หั่นฝรั่งเป็นเสี้ยวมาหนึ่งชิ้น ดังรูป 
             3 . ฝานเอาเมล็ดออกใช้มีดแกะสลักเกลาเป็นรูปไปใช้ปลายมีดเซาะเป็นลาย                      ใบจากโคนใบถึงปลายใบ 
             4. ใช้มีดจักขอบใบตามรอยใบให้รอบ แช่น้ำเย็นสักครู่สงขึ้นใส่จานเช่เย็น
                    รับประทานกับพริกเกลือ
ดอกข่า

1. เลือกแครอทที่สด ผิวเรียบไม่มีรอยช้ำหรือรอยแมลงกินล้างให้สะอาด

2. เกลาแครอทเป็นรูปหยดน้ำ

3. เกลาส่วนโคนดอกให้เป็นรูปวงกลม และเซาะร่องกลีบ กะระยะให้เท่ากัน

4. วาดกลีบให้ร่องที่เซาะอยู่ตรงกลาง โดยแกะให้กลีบเท่ากัน

5. เซาะเนื้อระหว่างกลีบออกจะเห็นกลีบลอกเด่นขึ้น

6. ชั้นที่2 แกะสับหว่างกับชั้นแรก โดยเซาะร่องระหว่างกลีบชั้นที่1 และวาดกลีบเซาะเนื้อระหว่างกลีบออก

7. แกะสับหว่างกันไปเรื่อยๆ

8. เมื่อเกือบถึงปลายดอกควรแกะอย่างเบามืออย่าให้ปลายดอกหัก

9. แกะจนถึงปลายสุดของดอก

10. สามารถนำไปตกแต่งสถานที่ ใช้จัดแจกัน ตกแต่งอาหาร หรือหัวจานอาหารให้ดูสวยงามน่ารับประทานขึ้นได้


แบบฝึกหัดก่อนเรียน : ก่อนเรียนแกะสลัก
แบบฝึกหัดหลังเรียน :