ความหมายความสำคัญการขยายพันธุ์พืชโดยอาศัยเพศ

 

ความหมายของการผลิตพันธุ์ไม้หรือการขยายพันธุ์พืช  
        การขยายพันธุ์พืชหมายถึง การเพิ่มจำนวนต้นพืชให้มีปริมาณมากขึ้น โดยคงไว้ซึ่ง คุณสมบัติและคุณภาพของผลผลิตดีเท่าเดิม หรือดีขึ้นกว่าเดิม


ประโยชน์ของการการขยายพันธุ์พืช 
    1.. ทำให้พืชดำรงสายพันธุ์เอาไว้ได้ เป็นการรักษาพันธุ์พืชไม่ให้สูญหายหรือสูญพันธุ์ไป 
    2. ทำให้เกิดพันธุ์ใหม่ ๆ ที่ดีขึ้น ยกตัวอย่าง เช่น เงาะโรงเรียน เดิมทีเป็นเมล็ดเงาะปีนังผิว 
เปลือกสีแดง ในปี 2470 นายเคหว่อง บ้านอยู่อำเภอนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานีซื้อเงาะปีนัง 
มารับประทานเสร็จแล้วก็โยนเมล็ดทิ้งออกนอกบ้าน หลังจากนั้นพอเมล็ดงอกเป็น 
ต้นใหม่ก็ให้ผลกลายเป็นเปลือกสีแดงแต่ปลายขนมีสีเขียว รสหวานกรอบล่อนจากเมล็ดง่าย ต่อมาเขายกที่ดินให้แก่โรงเรียนประชาบาล ต้นเงาะจึงเป็นสมบัติของโรงเรียน ใครไปขอชิม 
ก็ติดใจ ขอตอนกิ่งเอาไปปลูก ก็เรียกชื่อว่าเงาะโรงเรียน กลายเป็นพันธุ์ใหม่ที่ดีกว่าพันธุ์เดิม แพร่กระจายปลูกไปหลายจังหวัดเป็นต้น 
    3. ทำให้เกิดรายได้หรือเป็นอาชีพโดยตรง เช่น ร้านจำหน่ายพันธุ์ไม้ เนสเซอรี่ต่าง ๆ 
บางแห่งผลิตไม้เฉพาะอย่าง เช่น ฟาร์มกล้วยไม้ ผลิตต้นกล้วยไม้จำหน่ายต่างประเทศ 
นำรายได้เข้าประเทศมากมาย 
    4. ช่วยให้คนเรามีจิตใจสงบ เยือกเย็น เพราะคนที่อยู่กับต้นไม้ ขยายพันธุ์ เพาะปลูกดูแล 
เปรียบเสมือนผู้สร้างชีวิตขึ้นมาใหม่ ย่อมมีความรัก อิ่มอกอิ่มใจและภูมิใจในสิ่งที่ตนสร้าง ตรงกันข้ามกับผู้ที่ชอบทำลายต้นไม้ ตัดไม้ทำลายป่าเปรียบเสมือนคนที่ชอบเบียดเบียนผู้อื่น คิดแต่ผลประโยชน์ตนเองจิตใจจึงไม่สงบ 



ความสำคัญของการขยายพันธุ์พืช 
    1. ต่อมนุษย์ การเพิ่มจำนวนต้นไม้ เป็นการเพิ่มแหล่งปัจจัย 4 สำหรับมนุษย์โดยทางตรง 
และทางอ้อมทำให้มนุษย์มีอาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่มและยารักษาโรค 
    2. ต่อประเทศ การเพิ่มจำนวนต้นไม้  ทำให้เกิดอาชีพต่าง ๆ มากมาย เกิดสินค้าที่ทำ 
รายได้ให้แก่ประเทศ ทำให้เศรษฐกิจของประเทศมั่นคง เช่น การขยายพันธุ์ลำไย 
ปลูกเป็นสวนลำไยจำนวนมากมีผลผลิตออกจำหน่าย ก็จะเกิดอาชีพต่อเนื่อง 
เช่น คนงานเก็บลำไย โรงงานทำกล่องบรรจุ  รถขนส่ง โรงงานอบลำไยแห้ง 
บริษัทจัดส่งออกจำหน่ายต่างประเทศ ฯลฯ 
    3. ต่ออาชีพ อาชีพเกษตรกรรมทำการปลูกพืชเลี้ยงสัตว์ การเพิ่มจำนวนต้นไม้ 
ทำให้เกิดรายได้ทั้งทางด้านผลผลิตและรายได้จากพันธุ์ไม้ที่จำหน่ายโดยตรง 
นอกจากนั้นยังเป็นการเพิ่มปริมาณอาหารสัตว์ให้เพียงพอกับการเลี้ยงสัตว์ เป็น 
การเพิ่มรายได้อีกประการหนึ่ง 
    4. ต่อสิ่งแวดล้อม การเพิ่มจำนวนต้นไม้ ย่อมทำให้เกิดความร่มรื่น ต้นไม้ช่วย 
ยึดเกาะดินไม่ให้เกิดการพังทะลายของหน้าดิน เป็นแหล่งทรัพยากรอันมีค่า 
ทำให้อากาศบริสุทธ์ ฯลฯ 
    5. ต่อทรัพยากรธรรมชาติ ทำให้ทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่อย่างจำกัด เกิดคุณค่า 
มากยิ่งขึ้น เช่นที่ดินว่างเปล่า เมื่อปลูกพืช ก็ทำให้ที่ดินนั้นมีคุณค่ามากยิ่งกว่าปล่อย 
ทิ้งไว้เปล่า ๆ 



การผลิตพันธุ์ไม้(Plant Propagation)หรือการขยายพันธุ์พืช สามารถทำได้อยู่ ๒ ประเภท คือ

    1. การใช้เมล็ดเพาะ (Sexual propagation) การเพาะเมล็ดทำได้ง่าย ได้จำนวนต้นมาก 
มีขนาดเล็กขนส่งสะดวก มีรากแก้วหยั่งลึกในดิน หาน้ำและอาหารได้ดี แต่มักมีโอกาส 
กลายพันธุ์ไปในทางที่เลวลง ยกเว้นบางครั้งก็ได้พันธุ์ดีกว่าเดิม   เช่น  เงาะโรงเรียน 
    2. การขยายพันธุ์โดยใช้ส่วนต่าง ๆ ของพืช (Asexual Propagation) เป็นการเพิ่ม 
จำนวนต้นพืชจากส่วนต่าง ๆ ของลำต้น สาเหตุที่ทำได้เช่นนี้เพราะส่วนต่าง ๆ ของพืชสามารถสร้างส่วนที่ขาดหายไปขึ้นมาทดแทนได้ เช่น ตัดกิ่งมาชำ  กิ่งก็ 
สามารถงอกราก ถ้าตัดรากมาชำ รากก็สามารถเกิดลำต้น ใบใหม่ได้ นอกจากนี้ 
ยังสามารถนำกิ่งของอีกต้นหนึ่งในตระกูลเดียวกัน(family) มาทาบหรือต่อ 
บนต้นอีกต้นหนึ่งได้ ทำให้เกิดเป็นต้นพันธุ์ใหม่ที่มีท่อน้ำท่ออาหารติดอยู่กับต้นเดิม 



การขยายพันธุ์พืชจากส่วนต่าง ๆ ของพืช มีข้อดีพอสรุปได้ คือ

    1.  เพื่อการดำรงพันธุ์ เพราะการขยายพันธุ์แบบนี้ใช้การแบ่งเซลล์แบบไมโตซีส 
        ดังนั้นยีนของต้นแม่จึงถ่ายทอดทั้งหมดไปที่ต้นลูก จึงรักษาลักษณะเด่นของต้น 
        แม่พันธุ์เอาไว้ได้ พืชสวนส่วนใหญ่ทั้งไม้ผล ไม้ประดับ จึงมักนิยมขยายพันธุ์ 
        โดยใช้ส่วนต่าง ๆ ของพืชเพราะทำให้ไม่กลายพันธุ์ 
     2.  พืชบางชนิดไม่มีเมล็ดหรือเมล็ดงอกยาก เช่น กระเทียม กล้วย ส้ม ขิง ฯลฯ ต้อง 
        ใช้การขยายพันธุ์แบบนี้เท่านั้น 
     3.  การขยายพันธุ์จากส่วนต่าง ๆ ของพืช บางชนิดทำได้ง่ายกว่าการเพาะเมล็ด 
        และโตเร็วกว่าการเพาะด้วยเมล็ด

 


แบบฝึกหัดก่อนเรียน : 
แบบฝึกหัดหลังเรียน :