จำนวนผู้ชม : 466 คน


การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์แบ่งตามการใช้พลังงาน ATP จากเซลล์ ได้แก่ 

1.1 แบบไม่ใช้พลังงาน ATP (Passive transport)

1) การแพร่ (Diffusion) มี 2 แบบคือ

การแพร่แบบธรรมดา (Simple diffusion)



การแพร่แบบธรรมดา (Simple diffusion) เป็นการเคลื่อนที่ของอนุภาคของสารจากความเข้มข้นมากไปยังความเข้มข้นของน้อย โดยอาศัยพลังงานจลน์ของอนุภาคของสาร เมื่อความเข้มข้นของสารทั้ง 2 บริเวณมีค่าเท่ากัน ทำให้เกิด สมดุลการแพร่ (Equilibrium) 

การแพร่โดยอาศัยตัวพา (Facilitated diffusion)

เป็นการเคลื่อนที่ของอนุภาคของสารจากความเข้มข้นมากไปยังความเข้มข้นของน้อย โดยอาศัยโปรตีนที่แทรกอยู่บนเยื่อหุ้มเซลล์ ซึ่งอัตราการแพร่แบบฟาซิลิเทตเร็วกว่าการแพร่แบบธรรมดา


ที่มา: https://o.quizlet.com/Ra.BGF6OnbqpgdCZB5sYRQ_b.jpg

ออสโมซิส (Osmosis)

เป็นการแพร่ของน้ำจากบริเวณที่มีความเข้นข้นของสารต่ำไปยังความเข้นข้นของสารมากโดยผ่านเยื่อเลือกผ่าน

         ภาพแสดงการเกิดออสโมซิสโดยน้ำจะแพร่จากบริเวณที่มีความเข้นข้นของน้ำตาลต่ำไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของน้ำตาลสูง

ที่มา:https://image.slidesharecdn.com/07lecture-141002145352-phpapp01/95/07-lecture-biol-101030-gillette-college-40-638.jpg?cb=1412261863

ไดอะไลซิส (Dialysis)

เป็นการแพร่ของตัวถูกละลายผ่านเยื่อเลือกผ่านจากบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารมากไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารน้อย

อิมบิบิชัน (Imbibition)

เป็นกระบวนการดูดน้ำของวัตถุที่มีความชื้นต่ำ เช่น เมล็ดพืชที่มีกำลังงอก

การแลกเปลี่ยนไอออน (Ion exchange)

เป็นกระบวนการแลกเปลี่ยนชนิดไอออน เช่น การแลกเปลี่ยนไอออนรากพืชกับอนุภาคของดิน

1.2 แบบใช้พลังงาน ATP (Active transport)

กระบวนการแอ็คทีพทรานสปอร์ท (Active transport)

กระบวนการแอ็คทีพทรานสปอร์ท (Active transport) เป็นการลำเลียงสารบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารน้อยไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารมากโดยอาศัยโปรตีนที่แทรกอยู่บนเยื่อหุ้มเซลล์ และใช้พลังงานจาก ATP ของเซลล์



          ภาพเปรียบเทียบการลำเลียงสารเข้าในเซลล์ 3 วิธี 1) Simple diffusion 2) Facilitated diffusion 3) Active transport

ตารางแสดงตัวอย่างของการลำเลียงที่เกิดขึ้นในเซลล์ของสิ่งมีชีวิต

ประเภทของการลำเลียงตัวอย่างการใช้พลังงานจากเซลล์

Simple diffusion

สารโมเลกุลขนาดเล็ก ก๊าซ

ไม่ใช้

Facilitated diffusion

การลำเลียงสารที่เซลล์ตับ

การลำเลียงสารที่เยื่อบุลำไส้เล็ก

ไม่ใช้

Active transport

การดูดซึมกลูโคสที่เยื่อบุลำไส้เล็กเข้าสู่กระแสเลือด

การสะสมแร่ธาตุในรากพืช

โซเดียม-โปแตสเซียมปั๊มของเซลล์ประสาท

ใช้

Osmosis

การแพร่ของน้ำเข้าและออกจากเซลล์

ไม่ใช้


ที่มาของภาพ: https://i.pinimg.com/originals/a7/45/41/a74541b16d4a7eb1bad850aa4740c320.jpg


ภาพสรุปการลำเลียงสารแบบต่าง ๆ ของเซลล์

ที่มา: https://3.bp.blogspot.com/-4ZLrv3jJ0ao/VBQK09xK5FI/AAAAAAAAUDg/tKOpYvS5B7o/s1600/passive%2Btransport.jpg

1.3 การลำเลียงสารโดยใช้เยื่อหุ้มเซลล์

1.3.1 กระบวนการเอนโดไซโตซิส (Endocytosis)

ฟาโกไซโทซิส (Phagocytosis)

เป็นการลำเลียงสารเข้าในเซลล์โดยการยื่นไซพลาสซึมโอบล้อมอนุภาคของสาร แล้วอนุภาคของสารจะหลุดเข้าไปในเซลล์ในรูปของถุงที่เยื่อหุ้ม (Vesicle) 

พิโนไซโทซิส (Pinocytosis)

เป็นการลำเลียงสารเข้าในเซลล์ โดยการเว้าของเยื่อหุ้มเซลล์ แล้วอนุภาคของสารจะหลุดเข้าไปในเซลล์ในรูปของถุงที่เยื่อหุ้ม (Vesicle) 

การนำสารเข้าสู่เซลล์โดยอาศัยตัวรับ (Receptor mediated endocytosis)

เป็นการลำเลียงสารเข้าในเซลล์ โอนุภาคของสารจะหลุดเข้าไปในเซลล์ในรูปของถุงที่เยื่อหุ้ม (Vesicle) โดยอาศัยตัวรับบนเยื่อหุ้มเซลล์ที่จำเพาะเจาะจงกับอนุภาคของสาร

ที่มาของภาพ: https://apbiology11.weebly.com/uploads/1/4/2/2/14226217/897602854.jpg

1.3.2 กระบวนการเอกโซไซโตซิส (Exocytosis)

เป็นการลำเลียงสารออกนอกเซลล์ โดยอนุภาคของสารจะถูกบรรจุอยู่ในถุง Vesicle แล้วถุง Vesicle จะหลอมล้อมกับเยื่อหุ้มเซลล์ อนุภาคของสารจะถูกปล่อยออกนอกเซลล์

ที่มาของภาพ: https://images.slideplayer.com/35/10480231/slides/slide_12.jpg

นักเรียนสามารถศึกษาเพิ่มเติมจาก Youtube คลิกที่นี้

หลังจากนักเรียนอ่านเสร็จแล้ว ให้ทำแบบทดสอบหลังเรียน

***แบบทดสอบหลังเรียน***