จำนวนผู้ชม : 1282 คน


วงดนตรีไทย วงดนตรีไทย ที่ใช้บรรเลงเป็นระเบียบแบบแผนมาแต่โบราณจนถึง ปัจจุบันมีหลายประเภทเช่น วงบรรเลงพิณ วงขับไม้ วงอังกะลุง วงเครื่องกลองแขก วงปี่พาทย์ วงเครื่องสาย และวงมโหรี เป็นต้น ซึ่ง ในที่นี้จะกล่าวถึง วงดนตรีที่ใช้บรรเลงเป็นประจำในปัจจุบันคือ วงปี่พาทย์ วงเครื่องสาย และวงมโหรี วงปี่พาทย์ วงปี่พาทย์ คำว่า "ปี่พาทย์" หมายถึงการประสมวงที่มีปี่ และเครื่องเคาะ (ตี) ร่วมด้วย สมัยสุโขทัยได้เริ่มมี "วงปี่พาทย์เครื่องห้า" ขึ้นมาก่อน โดยใช้เครื่องดนตรี 5 ชิ้น คือ ปี่ ตะโพน ฆ้อง กลอง ฉิ่ง ต่อมาได้มีวิวัฒนาการมาเป็นลำดับ จนเจริญถึงขีดสุดในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีการเพิ่มระนาด เข้าไปในภายหลัง วงปี่พาทย์ในปัจจุบันแบ่งออกได้ 6 แบบ ดังนี้ เป็นวงปี่พาทย์โบราณที่มีเครื่องดนตรีน้อยที่สุด เป็นวงดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดงโนราห์ และหนังตะลุง เครื่องดนตรีที่ใช้ในวงดนตรีประเภทนี้ ได้แก่ ปี่นอก ฆ้องคู่ โทน 1คู่ กลองชาตรี 1 คู่ กรับ ฉิ่ง วงปี่พาทย์ไม้แข็ง วงปี่พาทย์สามัญสำหรับประกอบการแสดงโขน ละคร ลิเก และบรรเลงในงานมงคลที่มีพิธีกรรม พิธีการ เช่น พิธีไหว้ครูดนตรี นาฏศิลป์ งานทำบุญขึ้นบ้านใหม่ งานบวช เป็นต้น มี 3 ขนาด คือ ปี่พาทย์เครื่องห้า ปี่พาทย์เครื่องคู่ ปี่พาทย์เครื่องใหญ่ ปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องห้า ู่ ปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องคู่ วงปี่พาทย์ชาตรี ปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องใหญ่ ปี่ใน 1 เลา ปี่นอก 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ระนาดเอกเหล็ก 1 ราง ระนาดทุ้มเหล็ก 1 ราง ฆ้องวงใหญ่ 1 วง ฆ้องวงเล็ก 1 วง ตะโพน 1 ใบ ฉาบ 1 คู่ กลองทัด 1 คู่ กรับ 1 คู่ ฉิ่ง 1 คู่ โหม่ง 1 ใบ ปี่พาทย์ไม้นวม มีเครื่องดนตรีคล้ายคลึงกับวงปี่พาทย์ไม้แข็ง เพียงแต่เปลี่ยนจาก ไม้ที่ใช้ตีระนาดเอก เป็นไม้นวม เปลี่ยนจากปี่ เป็นขลุ่ย และเพิ่ม ซออู้เข้าไปบรรเลงด้วยเท่านั้น วงปี่พาทย์นางหงส์ ใช้เครื่องดนตรีเหมือนกับวงปี่พาทย์ไม้แข็งทุกอย่างนอกจาก -ใช้ ปี่ชวา แทน ปี่ใน -ใช้กลองมลายู 1 คู่ แทน ตะโพนและกลองทัด วงปี่พาทย์นางหงส์นี้ใช้บรรเลงเฉพาะในงานศพเท่านั้น วงปี่พาทย์มอญ ประกอบด้วยเครื่องดนตรีที่ได้รับอิทธิพลมาจากมอญ ได้แก่ ปี่มอญ ฆ้องมอญ ตะโพนมอญ และเปิงมางคอก เครื่องดนตรีของวงปี่พาทย์มอญนี้ ปิดทองหรือทาด้วยสีทองเกือบทุกชิ้น วงปี่พาทย์มอญคล้ายกับ วงปี่พาทย์ไม้แข็ง แต่มีข้อแตกต่างกันดังนี้ ใช้ปี่มอญ แทนปี่ใน ใช้ฆ้องมอญ แทน ฆ้องวง ใช้ตะโพนมอญ แทน ตะโพนไทย และ เพิ่มเปิงมางคอกเข้า (เปิงมางคอก ใช้เปิงมาง 7 ลูกเทียบให้มีเสียงสูง - ต่ำ ตามลำดับผูกร้อยเข้ากับคอกเปิงมาง) วงปี่พาทย์มอญนิยมบรรเลงในงานศพ เพราะมีทำนอง ฟังแล้วโหยหวนชวนให้เกิดความเศร้าใจ ปี่ใน 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ฆ้องวงใหญ่ 1 วง ตะโพน 1 ใบ กลองทัด 1 คู่ ฉิ่ง 1 คู่ ปี่ใน 1 เลา ปี่นอก 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ฆ้องวงใหญ่ 1 วง ฆ้องวงเล็ก 1 วง ตะโพน 1 ใบ ฉาบ 1 คู่ กลองทัด 1 คู่ กรับ 1 คู่ ฉิ่ง 1 คู่ โหม่ง 1 ใบ เป็นวงปี่พาทย์ที่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติติวงศ์ ทรงปรับปรุงขึ้นสำหรับ บรรเลงประกอบการแสดงละครดึกดำบรรพ์ ซึ่งเป็นละครที่เลียนแบบละครโอเปร่าของชาวตะวันตก เป็นละครที่มีฉากประกอบตามเนื้อเรื่อง ตัวละครร้องเพลงเอง การที่วงปี่พาทย์ชนิดนี้ ได้ชื่อว่าปี่พาทย์ ดึกดำบรรพ์ เพราะเรียกตามอย่างชื่อละครดึกดำบรรพ์ ที่แสดง ในโรงละครดึกดำบรรพ์ของเจ้าพระยา เทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ (ม.ร.ว. หลาน กุญชร) **ปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ มีเครื่องดนตรีที่มีเสียงนุ่มนวล ปราศจากเครื่องดนตรีที่มีเสียงดังแกร่งกร้าว เล็กแหลม หรือเสียงสูงมาก ๆ วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ วงปี่พาทย์นางหงส์เครื่องห้า ปี่ชวา 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ฆ้องวงใหญ่ 1 วง กลองมลายู 1 ใบ ฉิ่ง 1 คู่ โหม่ง 1 คู่ วงปี่พาทย์นางหงส์เครื่องคู่ ปี่ชวา 1 เลา ฉิ่ง 1 คู่ ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ฆ้องวงใหญ่ 1 วง ฆ้องวงเล็ก 1 วง กลองมลายู 1 คู่ ฉาบ 1 คู่ กรับ 1 คู่ โหม่ง 1 ใบ วงปี่พาทย์นางหงส์เครื่องใหญ่ ปี่ชวา 1 เลา ฉิ่ง 1 คู่ ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ระนาดเอกเหล็ก 1 ราง ระนาดทุ้มเหล็ก 1 ราง ฆ้องวงใหญ่ 1 วง ฆ้องวงเล็ก 1 วง กลองมลายู 1 คู่ ฉาบ 1 คู่ โหม่ง 1 ใบ กรับ 1 คู่ วงปี่พาทย์มอญเครื่องห้า ปี่มอญ 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ฆ้องมอญวงใหญ่ 1 วง ตะโพนมอญ 1 ใบ เปิงมางคอก 1 ชุด ฉิ่ง ,ฉาบ ,กรับ โหม่ง วงปี่พาทย์มอญเครื่องคู่ ปี่มอญ 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ฆ้องมอญวงใหญ่ 1 วง ฆ้องมอญวงเล็ก 1 วง ตะโพนมอญ 1 ใบ เปิงมางคอก 1 ชุด ฉิ่ง ,ฉาบ ,กรับ โหม่ง วงปี่พาทย์มอญเครื่องใหญ่ ปี่มอญ 1 เลา ฉิ่ง 1 คู่ ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ระนาดเอกเหล็ก 1 ราง ระนาดทุ้มเหล็ก 1 ราง ฆ้องมอญวงใหญ่ 1 วง ฆ้องมอญวงเล็ก 1 วง ตะโพนมอญ 1 ใบ เปิงมางคอก 1 ชุด กรับ 1 คู่ ฉาบ 1 คู่ โหม่ง 1 ใบ มีเครื่องดนตรี ดังนี้ วงเครื่องสาย ี่ขลุ่ยเพียงออ 1 เลา ขลุ่ยอู้ 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ฆ้องวงใหญ่ 1 วง ระนาดทุ้มเหล็ก 1 ราง ตะโพน 1 ใบ กลองตะโพน 1 ใบ ฆ้องหุ่ย 1 คู่ ซออู้ 1 คัน กลองแขก 1 คู่ ฉิ่ง 1 คู่ ฉาบ 1 คู่ กรับ 1 คู่ วงเครื่องสายประกอบด้วยเครื่องดนตรีที่มีสาย ซึ่งมีเครื่องดีด และเครื่องสีเป็นหลักนำวงโดยซอด้วงแบ่งออกเป็น วงเครื่องสายวงเล็ก หรือ วงเครื่องสายเครื่องเดี่ยว จะเข้ 1 ตัว ซอด้วง 1 คัน ซออู้ 1 คัน ขลุ่ยเพียงออ 1 เลา โทน-รำมะนา ฉิ่ง ,ฉาบ ,กรับ โหม่ง วงเครื่องสายเครื่องคู่ จะเข้ 2 ตัว ซอด้วง 2 คัน ซออู้ 2 คัน ขลุ่ยเพียงออ 1 เลา ขลุ่ยหลิบ 1 เลา โทน-รำมะนา ฉิ่ง ,ฉาบ ,กรับ โหม่ง วงเครื่องสายผสม ได้แก่วงเครื่องสาย ที่นำเอาเครื่องดนตรีอื่นๆ นอกเหนือจากที่กล่าวมา โดยนำเอาเครื่องดนตรีพื้นเมือง หรือของชาติอื่นเข้ามาร่วมบรรเลงด้วย เช่น แคน,ระนาด,ขิม,ออร์แกน,เปียโน,หีบเพลงชัก,ไวโอลิน หากนำเครื่องดนตรีชนิดใดมาผสมก็เรียกวงเครื่องสายผสมนั้น เช่น วงเครื่องสายผสมขิม, วงเครื่องสายผสมออร์แกน เป็นต้น วงมโหรี ในสมัยอยุธยาวงมโหรีเกิดขึ้นมาจากการดัดแปลงวงขับไม้ในอดีตโดยนำพิณมาร่วมบรรเลงดัวยซึ่งเดิมมีีเครื่องดนตรีเพียง 2 ชิ้น แล้วเปลี่ยนคนขับลำนำมาเป็นคนร้อง และตีกรับพวง เปลี่ยนจากบัณเฑาะว์เป็นโทน พร้อมกับเพิ่มรำมะนา และขลุ่ยไปประสมร่วม ปัจจุบันวงมโหรีจะมีเครื่องดนตรีที่ประกอบด้วย เครื่องดีด สี ตี เป่า รวมกันเป็นการนำเอาวงปี่พาทย์ไม้นวม และวงเครื่องสายมาบรรเลงร่วมกันและเพิ่ม ซอสามสาย ซึ่งเป็นเครื่องดนตรีสำคัญในวงมโหรีเข้าด้วยกัน ส่วนเครื่องดนตรีในวงปี่พาทย์ ซึ่งได้แก่ระนาดและฆ้องวงได้ทำการประดิษฐ์ให้มีขนาดเล็กลง เรียกว่าระนาดมโหรี และฆ้องมโหรี หรือฆ้องกลางวงมโหรีในปัจจุบันมี 3 ขนาด วงมโหรีเครื่องเล็ก หรือวงมโหรีเครื่องเดี่ยว ซอสามสาย 1 คัน ระนาดเอก 1 ราง ฆ้องกลาง 1 วง จะเข้ 1 ตัว ซอด้วง 1 คัน ซออู้ 1 คัน ขลุ่ยเพียงออ 1 เลา โทนมโหรี 1 ใบ รำมะนามโหรี 1 ใบ ฉิ่ง ,ฉาบ ,กรับ ,โหม่ง วงมโหรีเครื่องคู่ ซอสามสาย 1 คัน ซอสามสายหลิบ 1 คัน ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ฆ้องกลาง 1 วง ฆ้องวงเล็ก 1 วง ซอด้วง 2 คัน ซออู้ 2 คัน จะเข้ 2 ตัว ขลุ่ยเพียงออ 1 เลา ขลุ่ยหลิบ 1 เลา โทนมโหรี 1 ใบ รำมะนามโหรี 1 ใบ ฉิ่ง ,ฉาบ ,กรับ ,โหม่ง วงมโหรีเครื่องใหญ่ ซอสามสาย 1 คัน ซอสามสายหลิบ 1 คัน ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ระนาดเอกเหล็ก 1 ราง ระนาดทุ้มเหล็ก 1 ราง ฆ้องกลาง 1 วง ฆ้องวงเล็ก 1 วง ซอด้วง 2 คัน ซออู้ 2 คัน จะเข้ 2 ตัว ขลุ่ยเพียงออ 1 เลา ขลุ่ยหลิบ 1 เลา โทน-รำมะนามโหรี 1 คู่ ขลุ่ยอู้ 1 เลา ฉิ่ง ,ฉาบ ,กรับ ,โหม่ง องค์ประกอบของดนตรีไทย :: เครื่องดนตรีไทย :: วงดนตรีไทย :: ประเภทของเพลงไทย :: คีตกวีของไทย