นิทาน  เรื่อง เงาะป่า

 

เนื้อเรื่องย่อ

คนังเป็นเงาะกำพร้า อาศัยกับพี่ชายชื่ออ้ายแค ส่วนบิดามารดาชื่ออ้ายคำขาว และนางควากถูกไฟป่าครอกตายหมด วันหนึ่งคนังคิดถึงเพื่อนรักชื่อ ไม้ไผ่จึงไปหาไม้ไผ่ที่กระท่อมแล้วชวนกันออกไปเที่ยวป่า ยิงนก ตกปลา เอานก หนู ปู ปลาที่หาได้มาเผาแบ่งกันกินอย่างสนุกสนานเบิกบานใจ

        ไม้ไผ่มีพี่สาวแสนสวยชื่อ ลำหับ ซึ่งเป็นที่หมายปองของชายหนุ่มในหมู่บ้าน แต่พ่อและแม่คือนายตองหยิบและนางฮอยได้บกลำหับให้ฮเนาซึ่งส่งผู้ใหญ่มาสู่ขอและรอกำหนดวันที่จะแต่งงาน ขณะเดียวกันชมพลาก็เป็นชายหนุ่มคนหนึ่งที่หลงรักลำหับ โดยอาศัไม้ไผ่และคนังเป็นผู้ที่คอยช่วยเหลือให้ทั้งสองได้พบกันและเกิดความรักกันขึ้น

       เมื่อถึงกำหนดวันแต่งงาน ฝ่ายเจ้าบ่าวก็ตั้งขบวนแห่นำเจ้าบ่าวมาที่ลานต้นตะเคียนใหญ่แล้วก็ร้องรำทำเพลงกันอย่างสนุกสนาน ฝ่ายลำหับนั้นเศร้าใจอย่างมากเพราะรักอยู่กับชมพลา และไม่อยากแต่งงานกับฮเนา แต่ชมพลานัดแนะให้เข้าพิธีแต่งงานไปก่อน แล้วจะแอบพาหนีในตอนหลังลำหับจึงยอมเข้าพิธีแต่งงาน

        เมื่อทั้งสองฝ่ายมาถึงลานประกอบพิธีพร้อมกันแล้ว ผู้เฒ่าก็ได้ทำพิธีพลีกรรม เช่นไหว้เทวดาสิ่งศักดิ์สิทธิ์

เพื่อขอพรให้เจ้าบ่าวเจ้าสาวได้ครองคู่กันอย่างมีควมสุข หลังจากนั้นพ่อแม่ของเจ้าบ่าวและเจ้าสาวและญาติๆต่างก็สั่งสอนและอวยพรแก่คู่บ่าวสาว เมื่อเสร็จพิธีแต่งงานแล้ว ฮเนาพาลำหับเดินทางเข้าป่าเป้นเวลาเจ็ดวันตามประเพณีระหว่างทางถูกชมพลาและเพื่อนใช้กลอุบายหลอกล่อลัพาลำหับไปอยู่ในถำ ฮเนาแค้นใจมาก จึงชักชวนรำแก้วพี่ชายและปองสองปองสุดน้องชายออกนตามหา วันหนึ่งชมพลาออกจากถ้ำมาหาอาหาร ได้พบกับฮเนาและเกิดการต่อสู่กัน รำแก้วเห็นเหตุการณ์จึงช่วยน้องโดยเปล่าลูกดิกอาบยาพิษถูกหน้าชมพลา ชาพลาเป็นห่วงลำหับมาก ก่อนตายจึงสั่งให้ลำหับไปอยู่กับฮเนา แต่ลำหับใช้มีดฆ่าตัวตายแทน ฮเนาตามมาเห็นเหตุการณ์ก็รู้สึกเสียใจมากที่ตัวเองเป็นต้นเหตุ จึงใช้มีดฆ่าตัวตายไปอีกคน หลังจากนั้นลำหับรำแก้วและปองสองปองสุดได้ช่วยกันขุดหลุมฝังศพของชมพลา ลำหับและฮเนาใว้ด้วยกัน

ประวัติผู้แต่งเรื่องเงาะป่า

      พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมหาราช (ราชการที่5) เป็นที่พระราชนิพนธ์ขึ้น โดยเป็นเรื่องของพวกก็อย(ภาษามลายูเรียกว่า เซมังหรือซาไก)  พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้สอบถามเด็กเงาะชื่อคนัง ที่พระองค์ทรงนำมาเลี้ยงไว้ พระองค์สนพระทัยในเรื่องของพวกเงาะ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ใช้เวลาในการพระราชนิพนธ์เรื่องนี้เพียง ๘วัน ระหว่างพระองค์ทรงพักผ่อนเนื่องจากอาการประชวร(ป่วย)

   ลักษณะของเรื่องเงาะป่า จะเป็นกลอน บทละคร มีลักษณะเช่นเดียวกับกลอนแปด สิ่งที่แตกต่างระหว่างบทละครกับกลอนแปดคือ กลอนบทละครจะขึ้นต้นด้วย มาจะกล่าวบทไป เมื่อนั้น (สำหรับตัวละครสำคัญ) บัดนั้นตัวละครไม่สำคัญบทละครจะกำหนดเพลงขับร้อง มีเพลงหน้าพาทยื ใช้ประกอบท่ารำหรือกิริยาท่าทางของตัวละครเมื่อขึ้นต้นแต่ละวรรคหรือตอนจะมีเครื่องหมาย๑ (ฟองมันหรือตาไก่) กำกับไว้โดย เหนือฟองจะมีชื่อเพลงสำหรับขับร้อง ใต้ตอนจะบอกว่ากี่คำกลอน และบางเพลงจะมีหน้าพาทย์กำกับ เช่น ๒คำ โอด"

ตัวละครสำคัญในเรื่อง

ซมพลา

        ซมพลาเป็นตัวเอกของเรื่อง เป็นผู้ที่ทำให้เกิดปัญหาอันเป็นเหตุให้ตนเอง ลำหับและฮเนาต้องพบจุดจบด้วยเพราะความรัก คุณสมบัติของซมพลามีดังนี้

  แข็งแรงกล้าหาญ

         ซมพลาเป็นตัวละครเด่นฝ่ายชาย เขามีความสามารถในการล่าสัตว์ และมีวิทยาอาคมต่าง ๆ มากมายสมกับเป็นเงาะป่า ซมพลาเป็นเงาะหนุ่มรูปร่างใหญ่ มีกำลังมาก แข็งแรงและกล้าหาญ

        มีฝีมือการใช้อาวุธโดยเฉพาะลูกดอกความสามารถด้านนี้ของซมพลา เห็นได้จากคำกล่าวของคนังและไม้ไผ่ที่ว่า

                                     ตัวกูทั้งสองเกษมศานต์        ซึ่งมึงมาพบพานกูที่นี้

                               จะขอเรียนวิชาให้กล้าดี         เหมือนมึงเช่นนี้จงเมตตา

มีใจมั่นคง

       เมื่อซมพลาหลงรักนางลำหับ แม้รู้ว่านางมีคู่หมั้นแล้วนั่นก็คือฮเนา แต่ซมพลาก็ยังตัดใจไม่ได้ กลับหาทางที่จะพบนางและออกปากฝากรัก และในที่สุดก็พานางไปอยู่ด้วยกันในถ้ำกลางป่า แสดงให้เห็นว่า ซมพลานั้นเป็นคนที่มีจิตใจมั่นคงในความรัก

ไม่คำนึงถึงกฎเกณฑ์ทางสังคม

     เห็นได้จากการที่ซมพลานั้นหาทางที่จะใกล้ชิดผูกจิตรักใคร่กับนางลำหับ ทั้ง ๆ ที่รู้ว่านางนั้นมีคู่หมั้นอยู่แล้ว  หากนางมาอยู่กับตนชาวบ้านจะมองนางลำหับไปในทางไม่ดี ซมพลาไม่ได้คิด เพราะซม

พลาคิดแต่เพียงว่าหากไม่ได้ครอบครองนางลำหับจะเสียเชิงชาย จะอายคนอื่น คิดจะลักพานางลำหับหนี

มีความฉลาดรอบคอบ

        ซมพลามีความฉลาดรอบคอบที่ใช้ความกล้าหาญและความรู้ของตนเพื่อชักนำให้ไม้ไผ่มาเป็นพ่อสื่อให้ตนเองได้พบกับนางลำหับ เพราะซมพลารู้ตัวดีว่าไม้ไผ่และคนังนั้นคงนิยมชมชื่นตน ไม่เช่นนั้นคงไม่มาขอเรียนวิชาเป่าลูกดอก ครั้นได้รู้ความจริงจากปากไม้ไผ่

นางลำหับ

         เป็นตัวเอกฝ่ายหญิงที่ทำ นางมีความงามทั้งกิริยามารยาท และมีรูปร่างงดงามเป็นที่หมายปองของเงาะหนุ่มในหมู่บ้าน นางเป็นลูกที่ดีดังนั้นจึงยอมรับการหมั้นของฮเนา ทั้งๆ ที่ตัวนางเองก็ไม่ได้รักในตัวของฮเนา เพื่อตามใจพ่อแม่ ในที่สุดนางตัดสินใจตามซมพลาไปเพราะความรักทำให้ชายหนุ่มทั้งสองนั้นต้องพบกับจุดจบนั่นคือความตาย

คุณสมบัติของนางลำหับ มีดังนี้

 มีรูปโฉมงดงาม

นางลำหับเป็นผู้ที่มีรูปโฉมงดงามตามรูปแบบของเงาะ นางลำหับยังเป็นผู้ที่มีน้ำเสียงไพเราะ เมื่อนางขับเพลงนั้น ผู้ที่ได้ยินก็จะมีความเคลิบเคลิ้มตามไปด้วย เห็นได้จากตอนไม้ไผ่ออกอุบายชวนนางไปเที่ยวป่าแล้วให้ซมพลาแอบซุ่มเพื่อที่จะให้ได้พบนาง

 เคร่งครัดในขนบธรรมเนียมประเพณี

        ตอนแรกนั้น ตัวนางลำหับไม่ได้รักทั้งฮเนาและซมพลา แต่นางนั้นยอมที่จะหมั้นหมายกับ ฮเนาก็เพราะว่าเป็นความประสงค์ของผู้เป็นแม่ ส่วนความรู้สึกที่นางมีต่อซมพลาเมื่อนางได้ของฝากมานั้น นางไม่พอใจนักและนึกไม่สบายใจ ไม่ไผ่จึงออกกอุบายชวนนางนั้นออกไปเก็บดอกไม้ นางถูกงูรัดแขนเป็นเหตุให้ซมพลานั้นต้องเข้ามาช่วยเหลือและมีโอกาสได้ถูกเนื้อต้องตัวนาง เหตุการณ์ครั้งนี้นั้นทำให้

ซมพลานั้นกลายเป็นผู้ที่มีบุญคุณต่อนาง ประกอบกับประเพณีเงาะว่าแม้ชายใดถูกเนื้อต้องตัว

ชายคนนั้นก็เปรียบเป็นสามี” ความสำนึกในบุญคุณนั้นทำให้นางยอมรับรักซมพลา

ฮเนา

ฮเนาเป็นคู่หมั้นของนางลำหับ มีลักษณะดังต่อไปนี้

มีรูปงาม

         ฮเนาเป็นเงาะที่รูปร่างงดงาม เห็นจากตอนที่จะเข้าพิธีแต่งงานกับนางลำหับทะนงตน ฮเนารู้ตัวว่าตนเองเป็นที่สนใจของสาวเงาะจึงค่อนข้างที่จะทะนงตน เมื่อให้ผู้ใหญ่ไปสู่ขอนางลำหับแล้วก็ไม่ได้ไปติดต่อหรือทำความรู้จักกับนางอีกเลย ฮเนานั้นคงนึกเข้าข้างตนเองว่านางลำหับนั้นก็คงพอใจในรูปลักษณ์ของตนเช่นเดียวกันกับเงาะสาวคนอื่นๆ และนางกับเขาก็เป็นคู่หมั้นกันแล้วไม่มีทางเป็นอื่นไปได้ แม้เมื่อซมพลานั้นพานางลำหับไปแล้ว ฮเนาเองก็ยังคิดว่านางไม่ได้เต็มใจไปกับซมพลา

         ด้วยความทะนงตัวนี้เอง ทำให้ฮเนานั้นอวดดี ผู้ชายด้วยกันจึงรู้สึกขัดตา เห็นได้จากตอนที่ไม้ไผ่นั้นบอกซมพลาว่า “แต่ตัวของกูเองนั้น ไม่ชอบกันกับฮเนาเขาอวดดี” ความอวดดีของฮเนานี้เองทำให้เขาต้องพบกับความพ่ายแพ้และสูญสิ้นไปในที่สุด

หยิ่งในศักดิ์ศรีและมีใจมั่นคง

       ตอนฮเนาออกติดตามซมพลาและนางลำหับ แสดงให้เห็นถึงน้ำใจอันมั่นคงที่มีต่อนางและยังแสดงให้เห็นถึงความหยิ่งในศักดิ์ศรีของลูกผู้ชาย

รู้สำนึกผิด

         ฮเนานั้นได้รับความเจ็บช้ำทุกข์ทรมานมาตั้งแต่ซมพลานั้นพานางลำหับหนี เมื่อตามมาพบกลับได้รู้ความจริงยิ่งทำให้เจ็บช้ำหนักขึ้นไปอีก และที่สำคัญนั่นก็คือ ฮเนานั้นได้เห็นความรักที่แท้จริงของซมพลาที่มีต่อนางลำหับ เมื่อนางฆ่าตัวตาย ฮเนาจึงเสียใจมาก เพราะคิดว่าตนเองเป็นต้นเหตุของความยุ่งยากทั้งปวง

ไม้ไผ่

        เป็นตัวละครที่มีความสำคัญลำดับต่อมา เป็นน้องชายของนางลำหับ มีบทบาทที่สำคัญคือเป็นผู้ที่ทำให้ซมพลาคิดแย่งนางลำหับจากฮเนา ไม้ไผ่นั้นนิยมชมชอบความเก่งกาจของซมพลา จึงพูดแสดงความรู้สึกที่มีต่อฮเนา โดยไม่คิดว่าจะเกิดปัญหาอื่นๆ ตามมา

คนัง

        คนังเป็นเพื่อนของไม้ไผ่ และได้เรียนวิชาเป่าลูกดอกจากซมพลาเช่นเดียวกับไม้ไผ่ คนังจึงกลายเป็นผู้สมรู้ร่วมคิดกับไม้ไผ่คอยดูต้นทางในขณะที่ซมพลาและนางลำหับนั้นพลอดรักกัน คนังมีบทบาทเพียงเล็กน้อย สุดท้ายยเมื่อมีการตายเกิดขึ้น คนังถูกนำตัวไปถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

        คนังมีความเป็นเด็ก ไม่มีความคิดที่รอบคอบเฉกเช่นเดียวกันกับไม้ไผ่ เห็นได้จากการที่คนังนั้นร่วมมือกับไม้ไผ่ในการดูต้นทางตอนที่ซมพลาและนางลำหับนั้นพลอดรักกัน โดยไม่คิดว่าจะมีเหตุการณ์อะไรที่จะเกิดขึ้นภายหลัง


แบบฝึกหัดก่อนเรียน : 
แบบฝึกหัดหลังเรียน :